مرتضى مطهري

545

يادداشتهاى استاد مطهرى ( فارسي )

مىكند يا او را كتك مىزند . در نتيجه طفل هروقت تحت فشار طبيعت ادرار مىكند ، يك ترس و وحشت او را فرا مىگيرد . وقتى هم كه بزرگ شد هرچند مىفهمد چرا نبايد روى فرش ادرار كند ، مىفهمد كه ادرار در مستراح عيبى ندارد اما آثار ترس و وحشت اوليه از روح او زايل نمىشود . او معتقد است اخلاق هميشه بايد مقرون به منطق و استدلال نه ترس و وحشت - يعنى نه اينكه انسان بىدليل به حكم تلقين از عمل خود وحشت و نفرت داشته باشد - القا شود . به هرحال بيمارى روحى يعنى اختلال در احساسات و ادراكات ، و گفتيم رذايل اخلاقى نيز داخل در اينهاست . بيماريهاى روحى ممكن است ريشه عصبى داشته باشد و با تقويت و اصلاح اعصاب اصلاح شود ، و احياناً ممكن است ريشه عصبى نداشته باشد . روانكاوان مدعى هستند كه [ به ] بيماران روحى زيادى مخصوصاً در طبقه اى كه اختلال ادراكى دارند برخورده‌اند كه هيچگونه ضايعه عصبى نداشته‌اند بلكه معلوم شده كه به اصطلاح روح فقط به خاطر آنكه خود را از شر اندوه مزاحمى خلاص كند توهمات و تجسماتى توليد مىكند كه به آنها دلخوش و سرگرم باشد . همچنين ثابت شده كه رذايل اخلاقى - كه قبلًا گفتيم آنها نيز نوعى اختلال در احساسات مىباشند - ريشه عصبى ندارند ، همچنان كه اخلاق تابو كه راسل زياد از آن ياد مىكند نيز ريشه عصبى ندارد . بيماريهايى كه ريشه عصبى ندارد ممكن است از طريق روحى يعنى مثلًا با تلقين ، يادآورى ، ابراز و اظهار راز و غير اينها معالجه شود . گاهى يك بيمار را به خواب مصنوعى برده و در خواب او را وادار به اظهار كرده‌اند و رازى كه روح او را رنج مىداده بيرون كشيده‌اند و بيمار از اين راه معالجه شده است ( 1 ) . بيماريهايى كه ناشى از عقده هاى روحى است ، راهش گشودن آن عقده هاست ، مثل تكبر و حسادت و بخل و غيره .

--> ( 1 ) . رجوع به مقدمه اصول روانكاوى و غيره .